دانش پزشکی

مقایسه اثر ایبوپروفن، سلکوکسیب و آسیفن (استامینوفن/ ایبوپروفن/ کافئین) بر درد، تورم و کیفیت زندگی بعد از جراحی دندان مولر سوم نهفته مندیبل

مقدمه:درد و تورم از عوارض حاد پس از جراحی دندان مولر سوم نهفته فک پایین است که به علت آسیب بافتی حین فرآیند جراحی رخ می دهند و کیفیت زندگی بیمار را تحت تاثیر قرار می دهند. در این مطالعه ی کارآزمایی بالینی دو سویه کور تصادفی، به مقایسه اثر سه داروی ایبوپروفن، سلکوکسیب و آسیفن بر درد، تورم و کیفیت زندگی بیماران بعد از جراحی دندان مولر سوم نهفته مندیبل پرداخته شد.
مواد و روش ها: در این مطالعه ۱۳۵ بیمار از سه گروه بررسی شدند. هر بیمار ۱ ،۳ و ۷ روز پس از جراحی ملاقات شده و شدت درد پس از جراحی بیمار توسط شاخص VAS (Visual Analog Scale)، میزان تورم به صورت بالینی (از تراگوس تا گوشه ی خارجی دهان در سمت جراحی) اندازه گیری شد و برای ارزیابی کیفیت زندگی از پرسشنامه ی ODIP استفاده شد. آزمون کروسکال والیس برای مقایسه بین گروه ها در سطح معنی داری ۰۵/۰ انجام شد.
یافته ها: اختلاف معنی دار بین درد سه گروه در روز اول وجود نداشت (۲۵۸/۰P=). در روز سوم به طور معنی داری کمترین درد مربوط به گروه آسیفن بود (۰۰۱/۰P<)، در روز هفتم کمترین درد مربوط به گروه سلکوکسیب بود (۰۰۱/۰P<). ایبوپروفن به طور معنی داری بیش از دو داروی دیگر تورم روز نخست پس از جراحی را کاهش داد. هیچ کدام از داروها اختلاف معنی داری در کاهش تورم بیماران در روز سوم پس از جراحی ایجاد نکردند. سلکوکسیب و ایبوپروفن هر دو به طور معنی داری بیش از آسیفن تورم روز هفتم پس از جراحی را کاهش دادند. هیچ کدام از داروهای مورد بررسی تفاوت معنی داری در میزان بهبود کیفیت زندگی بیماران پس از جراحی نشان ندادند.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج این کارآزمایی بالینی، سلکوکسیب از تاثیر چشمگیری نسبت به آسیفن و ایبوپروفن برخوردار نبوده و با در نظر گرفتن هزینه ی بالای آن بایستی تجویز آن به بیماران مبتلا به بیماری های سیستمیک مرتبط محدود شود.

دندان‌های عقل آخرین دندان نهایی هستند که رویش می‌یابند و بیش ترین دندان‌هایی هستند که دچار نهفتگی می‌شوند.(۱)جراحی خارج سازی دندان مولر سوم نهفته از شایع ترین جراحی های ناحیه دهان، فک و صورت می باشد. این جراحی دارای عوارضی از جمله درد و تورم می باشد که بر کیفیت زندگی بیماران پس از جراحی تاثیرگذار است. تجویز ضددردهایی مانند ایبوپروفن، سلکوکسیب و آسیفن با اثرات خوب و عوارض جانبی کم تر پس از جراحی دندان مولر سوم نهفته، از دیرباز مورد توجه پژوهشگران بوده است. داروهای ضدالتهاب غیراستروییدی مانند ایبوپروفن بیش ترین داروهای ضددردی هستند که در جراحی استفاده می شوند و نقش موثری در کنترل درد های التهابی دارند. محدودیت بزرگ داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی حوادث ناخواسته گوارشی به ویژه زخم و خونریزی معده می باشد. اثربخشی و ایمنی تجویز داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی در درمان درد های بعد از جراحی می بایست مورد بررسی قرار گیرد. داروهای جدید مهارکننده انتخابی سیکلواکسیژناز ۲، با عنوان کوکسیب ها علاوه بر اثرات ضددردی، عوارض گوارشی کم تری نسبت به داروهای غیراستروئیدی دارند؛ اما به هر حال نسبت به اثربخشی بالینی آنها تردید هایی وجود دارد که بایستی در مطالعات بالینی مورد بررسی قرار گیرد.(۲)

آسیفن ترکیبی از استامینوفن، ایبوپروفن و کافئین می باشد که در کنترل دردهای خفیف تا متوسط کاربرد دارد. کافئین آلکالوئیدی از دسته متیل گزانتین هاست که به منظور افزایش اثر ضددردی داروهای مخدر و غیرمخدر در ترکیب آن ها به کار می رود.(۳) در مطالعات مختلف کاربرد هر کدام از این ترکیب های دارویی بر کاهش درد بیماران مورد بررسی قرار گرفته است؛ اما در مطالعه ی حاضر میزان اثربخشی هر یک از این داروها که دارای مکانیسم اثر، مواد موثر متفاوت و عوارض جانبی متفاوتی می باشند مورد ارزیابی قرار گرفت. هدف از این مطالعه، مقایسه اثر سه داروی ایبوپروفن، سلکوکسیب و آسیفن بر درد، تورم و کیفیت زندگی بیماران بعد از جراحی دندان مولر سوم نهفته مندیبل بود.

مواد و روش ها

این مطالعه کار آزمایی بالینی تصادفی دوسویه کور، با کد کمیته اخلاق به شماره IR.mums.sd.REC.1394.105 به تصویب رسیده است. از بین بیماران ۱۸ تا ۳۰ سال که برای جراحی دندان مولر سوم نهفته مندیبل به کلینیک ویژه دانشکده دندانپزشکی مشهد مراجعه نموده بودند، ۱۳۵ بیمار که مولر سوم نهفته داشتندوارد مطالعه شدند. کلیه بیماران دارای دندان های عقل با نهفتگی مزیوانگولار و درجه سختی یکسان بودند. تمامی جراحی ها توسط یک جراح با استفاده از پروتکلی واحد، نوع فلپ و تکنیک جراحی یکسان و همچنین با استفاده از بی حسی لیدوکائین به همراه رگ فشار اپی نفرین 1.80000(Darupakhsh, Iran) صورت گرفت. برای تمامی بیماران پس از جراحی آنتی بیوتیک آموکسی سیلین (Abidi-Iran) تجویز شد.

معیار های خروج از مطالعه شامل وجود عفونت درای ساکت بعد از جراحی، بیماران دیابتیک، وجود تداخل سیستمیک دارویی با سه داروی مورد نظر در این مطالعه، مصرف داروهای سایکولوژیک، وجود دندان پوسیده یا نیازمند درمان در دهان بیمار، عدم همکاری بیمار جهت مراجعات بعدی، سوء مصرف مواد مخدر توسط بیمار و وجود بیماری سیستمیک بود.

سپس بیماران به صورت تصادفی (بر اساس جدول اعداد تصادفی) به سه گروه تقسیم شده و برای آن ها مسکن تجویز شد و به بیماران توضیح داده شد که داروی اضافی استفاده نکنند و یا در صورت مصرفاطلاع دهند. هر کدام از سه نوع مسکن مصرفی در قوطی های بدون برچسب و دارای کد بسته بندی شدند. کد نمونه ها پس از اتمام مطالعه و بررسی نتایج آشکار شد. تحویل داروی مسکن به بیمار و پیگیری وضعیت بیماران توسط فردی غیر از جراح انجام گرفت.

گروه ۱ : ایبوبروفن ۴۰۰ میلی گرم (شرکت دارویی آریا)، هر ۶ ساعت یک عدد برای ۳ روز

گروه ۲ : آسیفن (استامینوفن/ایبوبروفن/کافئین) ۳۲۵+۲۰۰+۴۰ میلی گرم (شرکت دارویی سها) هر ۶ ساعت یک عدد برای ۳ روز

گروه ۳ : سلکوکسیب ۱۰۰ میلی گرم (شرکت دارویی امین)، هر ۱۲ ساعت یک عدد

هر بیمار پیش از جراحی و همچنین بعد از ۱ ،۳ و ۷ روز پس از جراحی ملاقات شده و موارد زیر مورد بررسی قرار گرفت:

شدت درد پس از جراحی بیمار، توسط شاخص VAS (Visual Analog Scale) به صورت ۰= بدون درد تا
۱۰= درد خیلی شدید، به صورت کمی ثبت شد.

میزان تورم به صورت بالینی، از تراگوس گوش تا گوشه ی خارجی دهان در سمت جراحی توسط یک نوار منطبق شده بر تقعر طبیعی صورت بیمار اندازه گیری شد.(۴)

همچنین کیفیت زندگی این بیماران، در روز هفتم پس از جراحی توسط پرسشنامه OIDP (Oral Impacts on Daily Performance) مورد ارزیابی قرار گرفت. مصاحبه کننده سوالات پرسشنامه OIDP را که از روی نمونه انگلیسی به فارسی ترجمه شده و بر اساس بررسی های گذشته برای جمعیت ایران دارای ارزش و قابل اعتماد است، پرسید. در این پرسشنامه سوالاتی در مورد برنامه اصلی روزانه هر فرد شامل غذا خوردن، صحبت کردن و … وجود دارد. برای هریک از این اثرات تناوب و شدت (داده های کیفی) به صورت کمی بیان می شود.(۵6)

بر اساس مطالعه مشابه(۷) و با در نظر گرفتن فرمول مقایسه دو میانگین برای دو نمونه مستقل، با توان ۸۰ درصد و سطح خطای ۵ درصد حجم نمونه در هر گروه برابر ۴۵ نفر محاسبه گردید، که در مجموع تعداد نمونه ها ۱۳۵ نفر (در سه گروه مساوی) تعیین شد.

از آزمون شاپیرو ویلک جهت نرمال بودن داده ها استفاده شد و مشخص گردید که هیچ یک از متغیرها در هیچ یک از زمان ها و گروه ها دارای توزیع نرمال نبودند. به همین دلیل امکان تعیین اثر متقابل بین دو عامل زمان و گروه دارویی به روش های معمول وجود نداشت لذا بررسی متغیرهای درد و تورم در هر یک از عوامل زمان و گروه های دارویی به طور جداگانه و با استفاده از آزمون کروسکال والیس مورد بررسی قرار گرفت؛ که در ادامه به تفکیک به آنها پرداخته شده است.

یافته ها

در این مطالعه ۱۳۵ نفر شامل ۵۹ مرد و ۷۶ زن با میانگین سنی ۸۰/۵±۲۶/۲۴ سال مورد بررسی قرار گرفتند. مشخص شد در روز اول پس از جراحی، مقدار درد در سه نوع داروی مسکن ایبوپروفن، آسیفن و سلکوکسیب دارای اختلاف معنی دار نبود (۲۵۸/۰P=). ولی در روز سوم پس از جراحی، مقدار درد در سه نوع داروی مسکن ایبوپروفن، آسیفن و سلکوکسیب دارای اختلاف معنی دار بود (۰۰۱/۰P<). در مقایسه دو به دوی مسکن ها مشخص گردید متوسط درد در گروهی که آسیفن و سلکوکسیب مصرف می کردند به طور معنی داری کمتر از گروهی که ایبوپروفن مصرف کردند بود (۰۰۱/۰P< و ۰۱۸/۰P=)، اما مقدار اختلاف درد بین دو گروهی که آسیفن و سلکوکسیب مصرف می کردند دارای تفاوت معنی دار نبود (۵۱۹/۰P=). در روز هفتم پس از جراحی مقدار درد در سه نوع داروی مسکن ایبوپروفن، آسیفن و سلکوکسیب دارای اختلاف معنی دار بود (۰۱۸/۰P=). در مقایسه دو به دوی مسکن ها مشخص گردید متوسط درد در گروهی که سلکوکسیب مصرف می کردند به طور معنی داری کم تر از گروهی که آسیفن مصرف کردند بود (۰۱۴/۰P=)، اما مقدار اختلاف درد بین دو گروهی که ایبوپروفن و سلکوکسیب مصرف می کردند و همچنین بین دو گروهی که ایبوپروفن و آسیفن مصرف می کردند دارای تفاوت معنی دار نبود (به ترتیب 529/0P= و ۴۱۲/۰P=). (جدول ۱)

در هر سه مسکن مقدار درد از روز اول تا روز هفتم کاهش معنی داری داشته است (برای هر یک از مواد ۰۰۱/۰P<). در مقایسه دو به دوی متوسط درد در زمان های پس از جراحی در مورد مسکن ایبوپروفن مشخص گردید متوسط درد در روز هفتم به طور معنی داری نسبت به روزهای اول و سوم پس از عمل کاهش یافته بود (برای هر یک ۰۰۱/۰P<) اما مقدار درد در روز سوم نسبت به روز اول کاهش معنی داری نداشت (۳۷۹/۰P=). در مقایسه دو به دوی متوسط درد در زمان های پس از جراحی درخصوص مسکن سلکوکسیب مشخص گردید متوسط درد در روز هفتم به طور معنی داری نسبت به روزهای اول و سوم پس از عمل کاهش یافته بود (برای هر یک ۰۰۱/۰P<) همچنین مقدار درد در روز سوم نسبت به روز اول کاهش معنی داری داشت (۰۴۶/۰P=). در مقایسه دو به دوی متوسط درد در زمان های پس از جراحی در مورد مسکن آسیفن مشخص گردید متوسط درد در روز هفتم به طور معنی داری نسبت به روزهای اول و سوم پس از عمل کاهش یافته بود (به ترتیب ۰۰۱/۰P< و ۰۰۴/۰P=) همچنین مقدار درد در روز سوم نسبت به روز اول کاهش معنی داری داشته (۰۰۴/۰P=). (جدول ۲)

جدول شماره ۱
جدول شماره ۲

سه نوع داروی مسکن ایبوپروفن، آسیفن یا سلکوکسیب اختلاف معنی داری در مقدار تورم بیماران در روز اول پس از جراحی داشتند (۰۰۶/۰P=) در مقایسه دو به دوی مسکن ها در روز اول مشخص گردید که مقدار تورم مسکن آسیفن به طور معنی داری بیش تر از ایبوپروفن و سلکوکسیب بود(به ترتیب ۰۴۸/۰P= و ۰۰۷/۰P=) و بین دو مسکن ایبوپروفن و سلکوکسیب تفاوت معنی دار وجود نداشت (۰۰/۱P=). هیچ کدام از سه نوع داروی مسکن ایبوپروفن، آسیفن یا سلکوکسیب اختلاف معنی داری در مقدار تورم بیماران در روز سوم پس از جراحی نداشته اند (۰۶۱/۰P=). سه نوع داروی مسکن ایبوپروفن، آسیفن یا سلکوکسیب اختلاف معنی داری در مقدار تورم بیماران در روز هفتم پس از جراحی داشتند (۰۰۱/۰P=) در مقایسه دو به دوی مسکن ها در روز هفتم مشخص گردید که مقدار تورم مسکن آسیفن به طور معنی داری بیش تر از ایبوپروفن و سلکوکسیب بود (برای هر یک از آنها ۰۰۳/۰P=) و بین دو مسکن ایبوپروفن و سلکوکسیب تفاوت معنی دار وجود نداشت (۰۰/۱P=). (جدول ۳)

در هر سه نوع داروی مسکن ایبوپروفن، آسیفن یا سلکوکسیب اختلاف معنی داری در مقدار تورم بیماران بین روزهای اول تا سوم پس از جراحی وجود داشت(برای هر یک 001/0P<). در مقایسه دو به دوی زمان ها برای مسکن ایبوپروفن مشخص گردید که مقدار تورم در روزهای سوم و هفتم نسبت به روز اول بطور معنی داری کاهش یافته بود (برای هر یک ۰۰۱/۰P<) و همچنین مقدار تورم روز هفتم نسبت به روز سوم نیز به طور معنی داری کاهش داشت (۰۱۸/۰P=). در مقایسه دو به دوی زمان ها برای مسکن سلکوکسیب مشخص گردید که مقدار تورم در روزهای هفتم نسبت به روزهای اول و سوم به طور معنی داری کاهش یافته بود (برای هر یک ۰۰۱/۰P<) اما مقدار تورم روز سوم نسبت به روز اول کاهش معنی داری نداشت (۰۶۱/۰P=). در مقایسه دو به دوی زمان ها برای مسکن آسیفن مشخص گردید که مقدار تورم در روزهای هفتم نسبت به روزهای اول و سوم بطور معنی داری کاهش داشت (برای هر یک ۰۰۱/۰P<) اما مقدار تورم روز سوم نسبت به روز اول کاهش معنی داری نداشت (۸۰۵/۰P=).(جدول ۴)

همچنین مشخص شد که در میزان بهبود کیفیت زندگی بیماران پس از جراحی در هیچ کدام از گروه هایی که مسکن های مختلف مصرف کرده بودند تفاوت معنی داری وجود نداشت (۱۷۵/۰P=). (جدول ۵)

جدول شماره ۳
جدول شماره ۴

جدول شماره ۵

بحث

این مطالعه با هدف مقایسه اثر سه داروی ایبوپروفن، سلکوکسیب و آسیفن بر درد، تورم و کیفیت زندگی بیماران بعد از جراحی دندان مولر سوم نهفته مندیبل صورت گرفت. طبق مطالعات کارآزمایی بالینی که به بررسی اثر ضددرد دارویی پرداخته اند، این سه دارو از از دارو های ضددرد معمول و استاندارد برای کنترل درد پس از اعمال دندانپزشکی می باشند.

در اکثر مطالعات روش ثبت میزان درد بر اساس یکی از متدهای متداول VAS، NRS-101 و VRS-4 صورت پذیرفته و نشان داده شده است که همبستگی خطی و مثبت بین این سه متد دیده می­شود، لذا می­توان تا حدودی مقادیر به دست آمده از این سه روش را با یکدیگر قیاس نمود.(۹) مقیاس دیگر برای ارزیابی درد بیماران تعداد قرص مسکن مصرف شده استاما استفاده از این معیار به علت تفاوت تعداد قرص مصرفی برای تامین دوز موثر هر کدام از سه داروی مختلف مورد بررسی در این مطالعه امکان پذیر نبود و از معیار سابجکتیو برای ارزیابی درد بیماران استفاده نمودیم.

در مطالعه ی مروری نظام مند صورت گرفته توسط Romsing و Moiniche(10) مهارکننده های آنزیم سیکلواکسیژناز-۲ (همانند سلکوکسیب) در تسکین درد پس از اعمال دندانپزشکی نسبت به سایر داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی موثرتر شناخته شدند.

در مطالعه ی Chenung و همکاران(۱۱) بیمارانی که سلکوکسیب را به صورت تک دوز مصرف کردند به طور معنی داری زمان طولانی تری را تا استفاده از مسکن دوم طی کردند و امتیاز رهایی از درد بالاتری در مقایسه با افرادی که ایبوپروفن و دارونما مصرف کرده بودند، داشتند. در مطالعه ی ناصح و رضایی کلات(۱۲)بین دو گروه ایبوپروفن و سلکوکسیب اختلاف معنی داری در کنترل درد در زمان ۳ ساعت بعد از جراحی پریودنتال مشاهده نشد. (۰۵/۰<P) احتمالا تفاوت در نتایج مطالعه فوق با مطالعه حاضر به علت ماهیت متفاوت درمان و نوع درد ایجاد شده می باشد. در مطالعه ی Doyle و همکاران(۱۳) ژل ایبوپروفن نسبت به سلکوکسیب در خصوص زمان تسکین درد و همچنین کاهش درد در فواصل ۴، ۸ و ۱۲ ساعته به صورت معنی داری برتری داشت. در مطالعه حاضر سلکوکسیب فقط در روز هفتم نسبت به ایبوپروفن و آسیفن از لحاظ آماری برتری داشت. در مطالعه ی دیگری که برای بررسی زمان اثر ضددرد ایبوپروفن ۴۰۰ میلی گرم و سلکوکسیب ۲۰۰ میلی گرم در طی جراحی دندان عقل نهفته بر روی ۱۷۹ بیمار انجام شد نیز، اثر ایبوپروفن به طور معنی داری بالاتر از سلکوکسیب گزارش شد.(۱۴) این نتایج در هماهنگی با نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر می باشد.

 بررسی مقایسه ای که بین استامینوفن ۱۰۰۰ میلی گرم و ایبوپروفن ۴۰۰ میلی گرم توسط Cooper و همکاران(۱۵) صورت گرفت، منحنی های وابسته به اثر-زمان تا ۶ ساعت پس از جراحی نشان دادند که حداکثر اثر ضددردی در درمان با ایبوپروفن نسبت به استامینوفن طولانی تر می باشد. همچنین در یک بررسی دیگر اثرات ضددرد ایبوپروفن ۴۰۰ میلی گرمی و استامینوفن ۶۲۵ میلی گرمی بر روی ۷۰۶ بیمار بعد از جراحی دندان عقل نهفته با ارزیابی شدت درد تا ۶ ساعت بعد از عمل انجام گردید و تاکید شد که اثرات ضددردی استامینوفن در کنترل درد کم تر از ایبوپروفن می باشد.(۱۶) در این مطالعه از آسیفن که ترکیبی از ایبوپروفن، استامینوفن و کافئین می باشد استفاده شد که در کنترل درد در روز سوم از لحاظ آماری برتر بود.

این تفاوت میان نتایج به دست آمده در مطالعات مختلف می تواند به علت تفاوت در حجم نمونه و روش های مختلف ارزیابی عوارض پس از جراحی و یا تفاوت در دوزها و شرکت های دارویی سازنده و یا حتی تفاوت های فردی میان قومیت ها و نژادهای مختلف ایجاد شده باشد.

ادم یکی از عوارض نامطلوب جراحی است. همانطور که اشاره شد این عارضه در پی التهاب در ناحیه ی جراحی اتفاق می افتد و مکانیسم مشخصی دارد. این عارضه می تواند برای بیمار ناراحت کننده بوده و وی را از انجام فعالیت های روازنه باز دارد. اندازه گیری تورم صورت بیماران کار دشواری است، زیرا اندازه گیری یکسان اجسام سه بعدی متفاوت کار آسانی نیست. تعداد زیادی از محققین بررسی های زیادی انجام دادند تا روش اندازه گیری یکسانی بدست آورند. اکثر روش های اندازه گیری خارجی تورم، از روی پوست انجام می گیرد. اندازه گیری فاصله ی گوشه خارجی تراگوس و گوشه ی خارجی دهان، و همچنین فاصله ی تراگوس و گونیون از روش های متداول در این زمینه است که البته به نظر می رسد این گونه اندازه گیری خطی تا حدودی باعث پوشانده شدن برخی نواحی متورم می شود.(۴) در برخی مطالعات عنوان شده است که برای جلوگیری از خطای اندازه گیری به مقیاس های سابجکتیو رجوع شود یعنی از خود بیمار پرسیده شود که نظر وی راجع به تورم صورتش چیست. در این مطالعه از یک مقیاس اندازه گیری خطی برای ارزیابی میزان تورم پس از جراحی در بازه های زمانی مختلف استفاده شد. در رابطه با اندازه گیری تورم ذکر این نکته ضروری است که عوامل موثر در ایجاد آن شامل نوع فلپ و میزان کنار زدن بافت نرم، کشش و میزان آسیب وارده به فلپ، میزان برداشتن استخوان و روش بخیه زدن و بستن زخم می باشد که به راحتی می توانند تورم پس از جراحی را تحت الشعاع قرار دهند. آنچه به نظر اکثر مولفان بیش ترین تاثیر را در کم کردن عوارض بعد از جراحی دندان عقل نهفته موجب می گردد، کاهش دادن ترومای جراحی توسط تکنیک دقیق جراحی و حفاظت کامل از استخوان و بافت نرم می باشد. هر گونه ترومای اضافی به فلپ نسج نرم، کاربرد نیروی کنترل نشده هنگام خارج ساختن دندان و عدم دقت در برداشت استخوان به راحتی می تواند نقش عوامل ضدالتهاب در کم کردن عوارض جراحی را مخفی ساخته و باعث ایجاد تورم بیش از حد گردد.(۱۷) در این مطالعه تا حد امکان سعی نمودیم تا با انتخاب دندان هایی با سختی جراحی یکسان و کاربرد تکنیک و وسایل یکسان جراحی عوامل مداخله گر را کاهش دهیم. در این مطالعه آنتی بیوتیک پروفیلاکتیک جهت پیشگیری از عفونت احتمالی به تمام بیماران داده شد، در غیر اینصورت به دلیل عفونت پس از جراحی ممکن بود شاهد تورم های شدیدی باشیم.

پس از بررسی میزان تورم بیماران در بازه های زمانی مختلف مشاهده نمودیم که ایبوپروفن و سلکوکسیب از اختلاف آماری معنی داری در کاهش تورم نسبت به یکدیگر برخوردار نبودند، اما آسیفن در تمامی بازه های زمانی بررسی شده (اول، سوم و هفتم) کمترین نقش را در کاهش تورم نسبت به دو داروی دیگر ایفا می کند.

اکثر مطالعات انجام شده در زمینه ی عوارض جراحی دندان های نهفته در هنگام کاربرد NSAID ها به بررسی میزان درد بیمار پرداخته اند و برخلاف کورتیکواستروئیدها کم تر مطالعه ای یافت می شود که تورم پس از جراحی را بین این دسته داروها بررسی نموده باشد. همچنین مطالعه ی مشابه در رابطه با تاثیر این داروی ترکیبی (استامینوفن/ ایبوبروفن/ کافئین) بر میزان تورم پس از جراحی دندان نهفته بر طبق جست و جوی ما یافت نشد.

 با وجود اینکه اطلاعات بسیاری در رابطه با عوارض بالینی جراحی مولر سوم جمع آوری شده است، اما درباره ی تاثیر این فرآیند جراحی بر کیفیت زندگی بیماران اطلاع چندانی وجود نداشته و به نوعی این مساله در حیطه ی جراحی فک و صورت مورد غفلت قرار گرفته است.(۱۸و۵) در مطالعات انجام شده در این زمینه اشاره شده است که هنگامی که اندیکاسیون بالینی مشخصی برای جراحی دندان مولر سوم نهفته وجود نداشته و دندان بدون علامت باشد، بایستی تاثیر جراحی بر کیفیت زندگی بیمار را در هنگام تصمیم گیری لحاظ نمود؛ زیرا امروزه بیماران در تصمیم سازی مراقبت های سلامت خود نقش بیش تری تقاضا نموده و باید آنان را از هرگونه عارضه ی احتمالی آگاه نمود.(۱۹)

در برخی مطالعات بین المللی برای سنجش کیفیت زندگی بیماران دندانپزشکی، از ابزارهایی همچون پرسشنامه ی ۴۹ سوالی Oral Health Index Profile یا خلاصه ی ۱۴ سوالی آن استفاده می شود(۵) که به فراخور محیط و جغرافیای فرهنگی این مطالعه از معادل فارسی پرسشنامه Oral Impacts on Daily Performance که بر اساس بررسی های گذشته برای جمعیت ایران دارای ارزش و قابل اعتماد بود، استفاده نمودیم.(۲۰) اختلاف معنی داری پس از بررسی این متغیر در گروه های آزمایشی مختلف مشاهده نشد.

عدم همکاری بیماران برای شرکت در مطالعه در روزهای تعیین شده از محدودیت های ما در این مطالعه بود. معیار مورد استفاده برای سنجش درد بیماران در بازه های زمانی مختلف در این مطالعه معیاری سابجکتیو بود. اما همانطور که اشاره شد درک افراد از درد، مساله ای است که بسته به جنس، سن و عوامل دیگر می تواند متغیر باشد. مقیاس بهتر برای ارزیابی درد بیماران تعداد قرص مسکن مصرف شده است؛ اما استفاده از این معیار در این مطالعه امکان پذیر نبود. در رابطه با بررسی تورم نیز، روش مورد استفاده در این مطالعه به صورت اندازه گیری خطی بوده و چندان دقیق نیست، چرا که نظر بیماران درباره ی میزان ورم متفاوت بوده و این یافته نیز می تواند بسته به جنس، سن و عوامل دیگر متغیر باشد.

با توجه به اینکه آستانه ی تحمل درد و میزان درد احساس شده در بیماران مختلف، متفاوت است، لذا استفاده از حجم نمونه بالاتر می تواند ارزیابی دقیق تری از اثرات ضددردی این داروها داشته باشد. پیشنهاد می شود علاوه بر افزایش دقت ارزیابی های بالینی نظیر استفاده از سونوگرافی، تصاویر فتوگرافی و فیس بو، برای تعیین میزان تورم از آزمایش های پاراکلینیکی نیز در کنار معاینات بالینی برای اندازه گیری عوامل التهابی استفاده شود.

نتیجه گیری

در این مطالعه به طور کل و پس از بررسی همه ی جوانب برتری بالینی خاصی در تجویز داروی سلکوکسیب پس از جراحی دندان مولر سوم فک پایین مشاهده نشد. بدین علت و همچنین به علت هزینه ی بالای تهیه داروی سلکوکسیب برای بیمار، تجویز آن می تواند به گروه بیماران مبتلا به مشکلات سیستمیک اعم از گوارشی، کلیوی و … که تجویز NSAID های مهارکننده ی سیکلواکسیژناز-۱ در آن ها کنترااندیکه است، محدود شود.

تشکر و قدردانی

از دانشگاه علوم پزشکی مشهد که حمایت مالی این تحقیق را بر عهده داشت تقدیر و تشکر می گردد. این مقاله برگرفته از پایان نامه دانشجویی به شماره ۲۷۸۱ می باشد.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

15 + ده =

دکمه بازگشت به بالا